Telefony komórkowe dla osób niedosłyszących

Osoby niedosłyszące, korzystające z aparatów słuchowych mogą porozumiewać się bez zakłóceń przez stacjonarne analogowe aparaty telefoniczne (zwykłe telefony), mogą również korzystać z niektórych telefonów komórkowych, tzw. analogowych, działających w sieci NMT 450 obsługiwanej przez Centertel. Niestety, sieć ta, przestarzała technologicznie, niedługo już zakończy swoją działalność, a w telefonii komórkowej pozostaną tylko sieci wyższej częstotliwości - GSM, działające w Polsce na częstotliwościach 900 i 1800 MHz. W tych sieciach używa się telefonów komórkowych wyższej klasy, tzw. cyfrowych, o lepszej transmisji dźwięku, jednak najczęściej nie nadających się do skutecznego użytkowania przez osoby niedosłyszące. Ze względu na niekompatybilność elektromagnetyczną cyfrowych telefonów komórkowych i aparatów słuchowych nie można przystawić słuchawki telefonu komórkowego, działającego w systemie cyfrowym, do mikrofonu aparatu słuchowego, a także nie można korzystać bez zakłóceń z odbioru indukcyjnego (oznaczonego na aparacie słuchowym literą T). Cyfrowy telefon komórkowy wywołuje tak duże zakłócenia pracy aparatu słuchowego, że praktycznie uniemożliwia korzystanie z obu tych urządzeń równocześnie. Rytmiczne trzaski odbierane przez użytkownika aparatu słuchowego nie tylko stanowią znaczący dyskomfort akustyczny, ale skutecznie zagłuszają informacje przekazywane przez telefon. Nie bez znaczenia jest tu fakt, że w sytuacji próby podjęcia rozmowy telefonicznej oba te urządzenia pracują tak blisko siebie, że praktycznie stykają się obudowami. Przyczyną zakłóceń jest emitujący silne pole elektromagnetyczne nadajnik telefonu komórkowego, który niemal w każdym aparacie znajduje się tuż obok słuchawki telefonicznej. 

Przed ponad rokiem pisałem w „Świecie Ciszy” o możliwościach komunikowania się na odległość przez osoby z uszkodzonym słuchem (w artykule 
pt. „Telekomunikacja bezprzewodowa dla osób z uszkodzonym słuchem” w n-rze 6/99). Chociaż od tamtego artykułu upłynęło niewiele ponad rok, niektóre zawarte tam informacje przestały być aktualne. Kończą bowiem działalność sieci łączności poprzez pagery (została już tylko jedna, ostatnia sieć, a liczba abonentów szybko się zmniejsza), a powszechną staje się możliwość odbierania, ale także wysyłania informacji tekstowych za pomocą telefonów komórkowych. Pojawiają się także nowe modele telefonów komórkowych, a niektóre z nich stwarzają nowe szanse także dla osób korzystających 
z aparatów słuchowych.

                Bogdan Szczepankowski

Warto zwrócić uwagę na fakt, że zakłócenia nie zawsze są jednakowe, a mają na nie wpływ zarówno okoliczności rozmowy telefonicznej (na powietrzu, czy w pomieszczeniu; bliżej czy dalej masztu antenowego itp.) oraz klasa aparatu słuchowego. Poziom zakłócania jest zależny np. od mocy sygnału sieci odbieranego w danym miejscu przez aparat telefoniczny (im silniejszy sygnał na ekraniku telefonu, tym mniejsze zakłócenia, bo telefon może podczas rozmowy emitować słabszy sygnał, a tym samym zakłócenia stają się mniejsze) oraz od jakości aparatu słuchowego - praktycznie bowiem każdy aparat powoduje inną skalę zakłóceń, przy czym zazwyczaj mniejsze zakłócenia są w aparatach słuchowych nowszych typów, których producenci zadbali także o element izolacji elektromagnetycznej. 

Obecnie istnieje kilka rozwiązań technicznych umożliwiających osobom niedosłyszącym rozmawianie przez cyfrowe telefony komórkowe. Najwygodniejszym rozwiązaniem są telefony komórkowe, w których słuchawka i nadajnik znajdują się w większej odległości niż zazwyczaj, zmniejszającej do minimum zakłócenia. Niestety, takich aparatów jest niewiele. Z dostępnych w Polsce należą do nich jedynie aparaty firmy Motorola z serii StarTAC. Są to modele StarTAC 70, StarTAC 85, StarTAC Rainbow i StarTAC 130. Wszystkie te aparaty są jednosystemowe, działające jedynie na częstotliwości 900 MHz (wyjątek stanowi StarTAC 85, który może być wykonany w wersji działającej na częstotliwości 1800 Hz, ale też tylko w jednym systemie). Model StarTAC Rainbow jest przede wszystkim przeznaczony dla dzieci i młodzieży ze względu na wesołą, kolorową obudowę. Model StarTAC 130 jest najnowocześniejszy, nieco mniejszy i lżejszy od poprzednich, z możliwością podłączenia do komputera w celu uzyskania dostępu do Internetu oraz przesyłania danych (faksów i poczty elektronicznej). We wszystkich aparatach modelu StarTAC słuchawka jest umieszczona w otwieranej pod kątem rozwartym pokrywce, dzięki czemu w pozycji roboczej odległość pomiędzy nadajnikiem aparatu a słuchawką wynosi ok.6-7 cm. Ponadto w pokrywce poniżej słuchawki, a więc między słuchawką a nadajnikiem i anteną, znajduje się bateria zasilająca, która również stanowi dodatkową osłonę przed zakłóceniami. Niezależnie od tego najlepsze rezultaty w likwidowaniu zakłóceń uzyskuje się wówczas, gdy aparat trzyma się w sposób pokazany na zdjęciu, tak, aby dłoń stanowiła dodatkowy element izolujący przed zakłóceniami. W nowszych, dwusystemowych, modelach Motoroli z odchylaną słuchawką - V3688 i V3690, mniejszych i nieco lżejszych od modeli StarTAC, odległość pomiędzy nadajnikiem i słuchawką zmniejszyła się do ok.4-5 cm, a bateria znalazła się w innym miejscu, co spowodowało, że przy korzystaniu z tych telefonów w aparatach słuchowych pojawiają się zakłócenia, chociaż mniejsze niż w przypadku typowych telefonów komórkowych ze słuchawką obok nadajnika. Ponadto taki mały aparat trudno utrzymać w ręku w sposób pokazany na zdjęciu. 

Kolejną, nieco mniej wygodną techniką, którą mogą się posługiwać osoby niedosłyszące jest wykorzystywanie zestawów słuchawkowych, w które może być wyposażony praktycznie każdy telefon komórkowy. Zestawy te mogą stanowić pomoc dla osób korzystających z aparatów słuchowych wewnątrzusznych (małżowinowych) i kanałowych. Zestaw taki składa się z małej słuchawki i mikrofonu. Słuchawkę można umieścić przy wejściu do małżowiny usznej na specjalnym wieszaczku (do nabycia w sklepach z akcesoriami), a więc w pobliżu mikrofonu aparatu słuchowego. Niestety, urządzenie to znacznie trudniej można dostosować do odbioru przez aparat słuchowy zauszny. Poszukiwanie miejsca w pobliżu aparatu, przez które jako tako słychać, zajmuje zbyt wiele czasu, absorbuje obie ręce (nawet przydałaby się trzecia, bowiem słuchawkę trzeba cały czas trzymać w ręku) i nie zawsze daje wystarczający efekt.


Trzecia możliwość przystosowania cyfrowego telefonu komórkowego dla osoby niedosłyszącej to zastosowanie pętli intuktofonicznej, którą można podłączyć do aparatu telefonicznego i założyć na szyję tak, aby aparaty słuchowe znajdowały się w polu elektromagnetycznym wytwarzanym przez pętlę. Aparaty słuchowe przestawia się wówczas na odbiór indukcyjny (T). Telefon może nawet pozostawać w kieszeni, gdyż na pętli znajduje się także mikrofon, przez który rozmawiamy. Zaletą urządzenia jest możliwość odbioru rozmowy telefonicznej przez dwa aparaty słuchowe, wadą, że pętle induktofoniczne są produkowane do nielicznych typów i modeli aparatów (w Polsce można nabyć jedynie pętlę Mobile Inductive Loopset LPS-1 do aparatów Nokia 5110 i Nokia 6150) i mają dość duże zużycie energii (bateria telefonu wyczerpuje się szybciej i wymaga częstszego ładowania). Warto podkreślić, że każdy współczesny komórkowy aparat telefoniczny działający w sieci cyfrowej jest przystosowany do wysyłania i odbierania krótkich wiadomości tekstowych, tzw. SMS-ów (esemesów). SMS można wysłać z każdego aparatu, także tych omówionych wyżej, jednak są takie modele, w których procedura pisania wiadomości jest uproszczona. Należą do nich niektóre modele firmy Ericsson, do których można podłączyć specjalną klawiaturę alfanumeryczną (podobną do komputerowej, lecz znacznie mniejszą) oraz tzw. komunikatory, do których należy zaliczyć modele Nokii - 9000, 9000i  i 9110. Komunikatory są w rzeczywistości połączeniem telefonu komórkowego z mikrokomputerem typu palmtop i mogą być wykorzystywane także do połączeń z Internetem oraz do przesyłania danych - wysyłania i odbierania faksów i poczty elektronicznej.  Komunikatory powodują także nieco mniejsze zakłócenia w odbiorze przez aparat słuchowy ze względu na dość znaczne rozmiary, pozwalające rozdzielić słuchawkę i urządzenie nadawcze oraz możliwość manipulowania anteną (zależnie od pozycji anteny zakłócenia mogą być mniejsze lub większe). 


Kończąc te rozważania na temat możliwości doboru telefonu komórkowego dla potrzeb osoby z aparatami słuchowymi, muszę podkreślić, że każda z opisanych możliwości ma swoje wady i zalety, a żadne z proponowanych rozwiązań nie jest idealne. Aparaty Motoroli typu StarTAC są jednosystemowe i nie pozwalają na całkowitą eliminację zakłóceń w przypadku aparatów słuchowych starszych typów, zestawy słuchawkowe są kłopotliwe w użyciu, a pętle induktofoniczne energochłonne. Różne są również ceny tych urządzeń. Najtańszym rozwiązaniem jest tani aparat w promocji z zestawem słuchawkowym. Może on kosztować nawet znacznie poniżej 100 zł. Droższe jest rozwiązanie z pętą induktofoniczną - sama pętla kosztuje ok. 400 zł, a współpracujące z pętlą aparaty - jednosystemowa Nokia 5110 w promocji kosztuje aktualnie w promocji 25 zł, a dwusystemowa Nokia 6150 ok. 500 zł (są to ceny netto). Najdroższe są aparaty telefoniczne Motorola StarTAC, których nie ma w promocjach, a ich ceny w sklepach kształtują się od 500 do 1500 zł zależnie od modelu. Do tego trzeba również doliczyć koszty aktywacji (w promocjach od 1 do 50 zł). Dokonując wyboru, trzeba rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”. Niezależnie jednak od dokonania wyboru rodzaju aparatu i techniki posługiwania się nim, bezwzględnie trzeba przed dokonaniem zakupu przeprowadzić próby odbioru przez aparat telefoniczny i słuchowy. Chociaż pewne cechy zakłóceń mają charakter stały, każda indywidualna próba może dać inny wynik i może się okazać, że trzeba zdecydować się na inne rozwiązanie niż wybrane na podstawie uzyskanych wcześniej informacji.

Bogdan Szczepankowski             


PZG.ORG.PL | Działalność PZG | Placówki PZG | Prezydium ZGPZG | Komisje | About PZG |Świat Ciszy InformacjeKulturaTechnika | Opinie | Język migowy | Historia | Prawo | Media i linki | Archiwum | Galeria | Malarstwo | Fotografia | Rzeźba | Grafika komputerowa | | Forum | Ogłoszenia | Wideokonferencja | Księga gości | Kontakt


Polski Związek Głuchych 1999-2007 Wszelkie prawa zastrzeżone, wykorzystywanie jakichkolwiek elementów strony bez zezwolenia autorów jest zabronione. Najlepiej oglądać w Microsoft Internet Explorer >4.0, w rozdzielczości > 800/600.